محمد جعفر تسترى از أولاد شيخ نعمت اللّه جزائرى . وى كتب وتأليفات متعددى را به رشته تحرير درآورده است . سيد محسن امين 101 تأليف وى را نام برده است . 11 - وارق الدهر يا رسالة في تفسير سورة الدهر ، تأليف مولى حبيب اللّه بن مولى على مدد كاشاني ساوجى ، ( م . 1340 ) . « 1 » 12 - خصائص الزهراء عليها السّلام ، نگاشته شيخ محمد علي بن مولى حسن على همداني ، شامل 40 حديث است ودر هر حديث تأويل آيه‌اى از آيات قرآن را در شأن فاطمهء زهرا عليها السّلام متذكر مىشود . از جمله آيات سورهء هل أتى . « 2 » معرفى تفسير تحفة الفتى رسالهء تحفة الفتى في تفسير هل أتى ، تفسيري است فشرده وسرشار از إشارات فلسفي وعرفانى ، توأم با تحقيقاتى لطيف ومباحثى شريف ، « 3 » تأليف غياث الدين منصور دشتكى شيرازي ، يكى از فيلسوفان بزرگ قرن دهم از حوزهء شيراز . مؤلف كوشيده است تا ضمن تفسير آيات سورهء انسان ، علاوة بر ذكر آراء ديگر مفسرين ، مطالب بكر وكشفيات خويش را ، كه غالبا رنگ وبوى فلسفي - عرفانى دارد ، در قالب جملاتى كوتاه واشارت‌گونه ارائه دهد . در موارد متعدد تفصيل مطالب را به رساله‌هاى ديگر خويش احاله كرده ودرك عميق آنها را مشروط به داشتن ذوقي سليم وفهمي مستقيم دانسته است . وبدين‌ترتيب ، نگارش تفسيري خويش را اين‌گونه سامان بخشيده است : با ذكر مقدمه‌اى كوتاه در بيان اهميت نفس ( انسان‌شناسى ) آغاز مىكند ومتذكر مىشود كه در پرتو آيات اين سوره در صدد تبيين برخى حالات روحاني ( آلام ولذّات معنوي ) است ، علىرغم اينكه منكر ظهور اين آيات در جسمانيات نيز نمىباشد . آن‌چنان‌كه دأب كتب عرفانى است ، مطالب را ذيل عناوين المشرق نظام داده وتمامى رساله را مشتمل بر 26 مشرق نموده است . در هر مشرق پس از ذكر يك يا چند آية ، ابتدأ به شرح مفردات آن مىپردازد ، آنگاه متعرض آراء ديگر مفسرين شده وضمن انتقاد بر برخى آراء ، نظر خويش را به اجمال وگاه به تفصيل مطرح مىسازد ، اگر در خلال بيانات و

--> ( 1 ) . الذريعة ، 11 / 152 . و 7 / 271 . ( 2 ) . همان ، 7 / 168 . ( 3 ) . الذريعة ، 4 / 344 .